Tìm hiểu ba giai đoạn của quá trình lâm bồn

Tìm hiểu ba giai đoạn của quá trình lâm bồn

Khi cửa tử cung mở là lúc bắt đầu quá trình lâm bồn, nhưng do không thể nắm bắt chính xác thời điểm cửa tử cung mở, nên thông thường, quá trình lâm bồn được tính từ khi sản phụ bắt đầu cảm thấy đau đẻ có quy luật. Mặt khác, phản ứng khi lâm bồn kết thúc là nhau thai được đẩy ra ngoài. Nếu quá trình lâm bồn bình thường, khoảng 20 ~ 30 phút sau khi đứa trẻ chào đời nhau thai sẽ được đẩy ra ngoài.

Tìm hiểu ba giai đoạn của quá trình lâm bồn
Tìm hiểu ba giai đoạn của quá trình lâm bồn

1. Tình hình trong giai đoạn sinh thứ nhất

a. Sự biến đổi của cơ thể mẹ

Khoảng cách thời gian giữa hai cơn co thắt tử cung dần rút ngắn, thời gian co thắt tăng lên. Đầu tiên cách 20 phút co thắt 10 giây dần biến thành cách 20 phút co thắt 20 giây, cách 15 phút co thắt 30 giây, cách 10 phút co thắt 40 giây, cách năm phút co thắt 50 giây.

Trong quá trình lâm bồn, giai đoạn thứ nhất cần thời gian dài nhất, nhưng đây là thời gian cần thiết khi sinh con tự nhiên, nên bạn không cần hoảng sợ.

Khi cửa tử cung hoàn toàn mở ra, thai phụ có thể cảm thấy đầu thai nhi hạ xuống, lúc này chất bài tiết mang máu và dịch nhầy sẽ không ngừng chảy ra.

Khi co thắt tử cung tăng mạnh, ống cổ tử cung sẽ trượt dần lên, không lâu sau, nó sẽ biến mất. Cuối cùng, cửa tử cung sẽ mở rộng tới khi có đường kính khoảng 10cm.

Cách mở cổ tử cung sẽ có khác biệt giữa người sinh con lần đầu và người đã từng sinh. Với sản phụ sinh con lần đầu, đầu tiên ống cổ tử cung sẽ trượt lên trên, sau đó cửa tử cung mới mở ra, chia thành hai giai đoạn. Với sản phụ đã từng sinh con thì hai biến đổi này xảy ra cùng lúc. Đây cũng chính là nguyên nhân tại sao có sự chênh lệch lớn về khoảng thời gian cần thiết trong giai đoạn sinh thứ nhất giữa sản phụ sinh lần đầu và sản phụ đã từng sinh.

Màng noãn, ngoài bộ phận ở cửa tử cung ra, các bộ phận còn lại đều dính trên thành tử cung. Vì thế, khi cửa tử cung bắt đầu mở ra, đoạn dưới của màng noãn (bộ phận xung quanh cửa tử cung) sẽ dần dần bong ra (lúc này xuất huyết chính là dấu hiệu quá trình lâm bồn).

Nhờ đó, bộ phận này sẽ dễ dàng phình lên như quả bóng bay, và nước ối đang tìm đường thoát ra do co thắt tử cung sẽ tích tụ tại đây, hình thành bào thai. Không lâu sau, bào thai dần to lên, vỡ ra do không thể chịu được lực co thắt tử cung và áp lực của âm đạo, nước ối chảy ra, đây chính là hiện tượng “vỡ ối”. Nhưng nếu màng noãn dày và có sức đề kháng mạnh, sẽ không dễ vỡ, ngược lại, nếu màng noãn mỏng và yếu, có thể vỡ ối sớm.

b. Tư thế của thai nhi

Sinh con lần đầu và đã sinh con nhiều lần ít nhiều có sự khác biệt. Nếu là sinh lần đầu, đầu thai nhi đa số sẽ lọt vào cửa xương chậu.

Do cửa xương chậu có độ rộng dài nhất, nên thai nhi sẽ phối hợp với điều kiện này để tiến về bên phải hoặc bên trái với tư thế mặt hơi nghiêng. Đầu là bộ phận dài nhất cơ thể, nên thai nhi sẽ ép cằm áp sát ngực, giảm tối đa phạm vi đầu để có thể nhanh chóng chui qua xương chậu.

Nhưng bộ phận trung ương trong xương chậu lại là nơi có độ nghiêng rộng nhất, đầu thai nhi – bộ phận dài nhất sẽ chuyển từ tư thế mặt hơi nghiêng thành tư thế nghiêng hẳn.

Lúc này, mặt có thể hướng về phía trước hoặc phía sau, nhưng để vùng quan trọng phía sau đầu tránh sức ép từ những xương cứng ở lưng xương chậu, mặt thai nhi tự nhiên sẽ hướng về phía sau. Điều đó có nghĩa, mặt thai nhi vừa chuyển từ tư thế hơi nghiêng sang tư thế nghiêng về phía sau cơ thể mẹ vừa liên tục hạ xuống chính giữa xương chậu.

Mặt khác, nếu đã từng sinh con, dù cửa tử cung mở ra hoàn toàn, trước khi vỡ ối đầu thai nhi vẫn không cố định, thường lắc lư lên xuống trong khoang xương chậu. Khi vỡ ối, thai nhi mới một mạch vượt qua xương chậu, tất nhiên, lúc này đầu thai nhi vẫn vừa xoay chuyển theo quy luật vừa hạ xuống.

Xương đầu thai nhi do các mảnh xương hợp thành, các điểm nối của chúng vẫn chưa ở giai đoạn vôi hóa và chưa cố định, nên khi bắt đầu quá trình lâm bồn, xương đầu sẽ tự chồng lên nhau, khiến đầu có hình dáng nhỏ dài, để có thể thuận lợi vượt qua xương chậu.

Sau khi thai nhi ra đời, xương đầu sẽ dần phục hồi hình dáng ban đầu, các điểm nối sẽ dần biến mất. Nhưng bộ phận đỉnh đầu, điểm giao nhau của bốn mảnh xương sẽ có một lỗ hổng hình thoi, dùng tay sờ sẽ cảm thấy như thiếu một mảnh. Bộ phận này gọi là “thóp”, cần khoảng một năm rưỡi để nó hoàn toàn kín.

c. Những điều cần lưu ý trong giai đoạn sinh thứ nhất

(1) Không nên lên bàn đẻ quá sớm: Khi tử cung bắt đầu co thắt, không nên nằm trên giường như bệnh nhân quá sớm. Vì nằm quá lâu sẽ khiến thai phụ thêm mệt mỏi, căng thẳng. Nếu không quá mệt, sản phụ nên cố gắng đứng dậy đi lại, hoặc ngồi trên ghế làm đồ thủ công đơn giản, xem tivi, nghe nhạc để làm giảm tâm trạng căng thẳng.

(2) Biết cách dùng lực: Trong 2/3 thời gian đầu trong giai đoạn sinh thứ nhất, dù tử cung đã co thắt có quy luật, cũng không cần vội vã dùng lực. Tuy dùng lụn sẽ làm cho thai phụ cảm thấy dễ chịu hơn nhưng do cửa tử cung vẫn chưa mở đủ rộng để thai nhi lọt qua nên nó không có tác dụng đối với quá trình sinh nở. Hơn nữa, do lực bụng dưới khiến cơ đáy chậu co thắt nên sẽ gây cản trở cửa tử cung mở rộng và quá trình di chuyển xuống dưới của thai nhi.

Ngoài ra, tiêu hao thể lực quá sớm sẽ khiến bạn không còn sức lực khi bước vào giai đoạn sinh thứ hai, điều này khá nguy hiểm.

(3) Khi tử cung co thắt, hãy hít thử sâu bằng bụng: Hít thở sâu sẽ giúp bạn cảm thấy dễ chịu hơn.

Khi cơn co thắt trở nên dữ dội, thở ra trong bài thở sâu bằng bụng sẽ ép lên xương cạnh bên thắt lưng, bạn sẽ thấy thoải mái hơn.

Bạn chỉ dùng lực khi bác sĩ cho phép. Lúc sắp kết thúc giai đoạn sinh thứ nhất, để vượt qua khoảng thời gian đau đớn do tử cung co thắt dữ dội gây ra, sản phụ có thể dùng lực nhẹ giữa những lần hít thở sâu theo sự cho phép của bác sĩ hoặc y tá hộ sinh. “Dùng lực nhẹ” chỉ sự dùng lực phù hợp với mức độ co thắt, chứ không dùng lực thực sự.

(4) Phải đi tiểu nhiều: Do cử động bất tiện nên đối với thai phụ, đi vệ sinh là một việc phiền toái. Nhưng nhịn tiểu sẽ khiến bàng quang tích đầy nước tiểu, cản trở thai nhi xuống dưới. Vì thế, bạn hãy đi vệ sinh ngay khi buồn tiểu. Nước tiểu tích tụ sẽ làm cho bụng dưới có cảm giác nặng nề, cực kỳ khó chịu.

(5) Nên ăn nhiều: Tuy không được ăn quá no, bạn nên ăn một chút thức ăn dễ tiêu hóa trong khoảng thời gian tạm gián đoạn giữa hai cơn co thắt, trừ khi có cảm giác buồn nôn.

Để bụng đói sẽ không có sức sinh nở.

(6) Đừng hoảng sợ khi vỡ ối: Một số sản phụ bị vỡ ối trước khi vào phòng sinh, dù vậy, bạn cũng không nên lo lắng vì mình đã ở bệnh viện rồi. Thay vào đó, nên đi tìm bác sĩ. Bạn có thể ngủ bù khi những cơn co thắt tử cung yếu đi giữa chừng, hoặc biến mất. Không nên lo lắng, hãy an tâm ngủ ngon.

Ngủ bù tuy làm mất thêm nhiều thời gian, nhưng sự nghỉ ngơi và thả lỏng tâm trí, lấy lại tinh thần tất nhiên tốt hơn nhiều so với việc bồn chồn không yên và suy nghĩ vẩn vơ. Có thể uống một chút thuốc an thần nếu bạn không ngủ được

Xem thêm:

2. Tinh hình trong giai đoạn sinh thứ hai

a. Biến đổi của cơ thể mẹ

Tử cung cách khoảng 2 ~ 3 phút co thắt 40 ~ 50 giây, có lúc kéo dài một phút hoặc hơn một phút.

Lúc này, thai phụ sẽ tự nhiên dùng lực do co thắt tử cung quá dữ dội, vì thế làm vỡ bào thai đang phình ra, nước ối chảy ra, đây chính là dấu hiệu cho thấy thai nhi sắp ra đời. Không lâu sau khi sản phụ dùng lực là có thể nhìn thấy đầu thai nhi ở vùng kín phía ngoài âm đạo. Thời điểm này được gọi là sắp ra. Sản phụ sẽ có cảm giác mình đẩy ra một vật cứng gì đó. Trên thực tế, nếu vẫn có phân đọng lại trong cơ thể thai phụ cũng sẽ bị đẩy ra ngoài. Thông thường, trước khi lâm bồn thai phụ đã được rửa ruột thông tiện, nên lúc này chỉ là cảm giác, vì thế cứ yên tâm dùng lực là được.

Khi tử cung co thắt, có thể nhìn thấy đầu thai nhi từ phía ngoài, khi co thắt ngừng thì không thể nhìn thấy nữa (sắp ra). Sau đó, quá trình lâm bồn sẽ bước vào một giai đoạn khác, dù tử cung ngừng co thắt, thai nhi cũng sẽ không co vào trong, thời điểm này gọi là “phát lộ”.

Từ thời điểm này đến khi đầu thai nhi thoát ra ngoài, cùng với sự co thắt mạnh của vùng kín, sản phụ có cảm giác nóng bỏng như bị thiêu đốt. Sau khi đầu thai nhi ra ngoài, các bộ phận còn lại sẽ dễ dàng thoát ra lần lượt theo thứ tự vai, cơ thể, chân, đồng thời chảy ra nước ối ấm nóng.

Em bé đã bình an chào đời, nhưng cuống rốn vẫn còn dính liền với nhau thai còn dính trong tử cung.

Trong giai đoạn sinh thứ hai, tử cung ở trong trạng thái như thế nào? Cửa tử cung lúc này đã hoàn toàn mở ra, hình dáng cổ tử cung không còn là hình bình hồ lô mà trở thành hình chiếc túi to thẳng đuột từ trên xuống dưới.

Tuy cửa tử cung đã mở ra hoàn toàn nhưng do xương chậu bao quanh phía ngoài đường sinh, độ rộng chỉ vừa đủ để thai nhi lọt qua. Do đó, thai phụ phải dùng lực thật hiệu quả để giúp thai nhi thuận lợi vượt qua đường sinh.

Mặt khác, bào thai tiếp tục phình lên trong âm đạo, không lâu sau đó nó sẽ tự vỡ do chịu sức ép của thành âm đạo, lực ép bên trong bản thân nó gia tăng và lực đẩy của thai phụ…

Sau khi bước vào giai đoạn sinh thứ hai, âm đạo và bộ phận sinh dục ngoài đã chuẩn bị đầy đủ để có thể giãn ra, đầu thai nhi sẽ di chuyển từ tử cung xuống âm đạo nhờ vào lực vừa mức của đường sinh. Sau đó, sản phụ phối hợp dùng lực, mở thành âm đạo ra, thai nhi dần tiến gần lối ra bộ phận sinh dục ngoài.

Cửa âm đạo bình thường vốn nhỏ hẹp có thể mở rất rộng do có khả năng giãn nở lớn khi sinh nở. Vì vậy, vùng giữa hậu môn và âm đạo (hội âm) bị kéo giãn mỏng dính.

Khi đầu thai nhi trượt một mạch ra ngoài, bộ phận này sẽ có nguy cơ bị rách. Do đó, khi bác sĩ hoặc y tá hộ sinh không cho dùng lực, sản phụ phải đổi sang thử gấp.

b. Tư thế của thai nhi

Nếu sản phụ sinh lần đầu, khi mới bước vào giai đoạn sinh thứ hai, đầu của thai nhi nằm ở vị trí khoảng giữa xương chậu, mặt nghiêng về phía sau thai phụ. Sau đó, dần dần chuyển về chính diện phía sau thai phụ, đồng thời di chuyển tới lối ra xương chậu. Đây cũng là nguyên nhân khiến lối ra xương chậu dài ra theo chiều dọc.

Do khi sinh sản phụ ở tư thế nằm ngửa, nên thai nhi thoát ra ngoài trong trạng thái mặt hướng xuống dưới và tiếp tục duy trì trạng thái này. Trước khi bộ phận lớn nhất là đầu ra ngoài, thai nhi tiến về phía trước trong tư thế cằm áp sát ngực, khi đầu đã lọt ra ngoài, thai nhi liền một mạch vượt qua đường sinh.

Lúc này, bác sĩ đỡ đẻ vừa dùng tay trái ngăn ngừa đầu thai nhi trượt ra quá nhanh, vừa dùng tay phải đề phòng hội âm bị rách, đồng thời nâng mặt thai nhi đang úp xuống lên rồi từ từ xoay về hướng chính diện, giúp đầu hoàn toàn lọt ra ngoài, cố gắng hết mức để bảo vệ hội âm.

Khi đầu thai nhi ra ngoài, vai của nó vẫn ở lối ra xương chậu. Cách ra của vai khác với đầu, để làm cho vai to rộng phối hợp với lối ra hơi dài và mọc theo chiều dọc của xương chậu, phải xoay nghiêng thai nhi thuận theo hướng di chuyển của nó. Vì vậy, bác sĩ sẽ xoay nghiêng cơ thể của thai nhi, sau đó cho vai trên ra trước, vai dưới ra sau, cuối cùng kéo cả cơ thể ra ngoài.

Khi vượt qua đường sinh, thai nhi bị nước ối và các chất bài tiết lọt vào mũi nên trẻ vừa mới sinh sẽ không oa oa khóc ngay. Lúc này, chỉ cần hút nước ối hoặc các chất bài tiết khác trong mũi em bé ra, nó sẽ khóc rất to và rất khỏe.

Lau sạch cơ thể em bé rồi cắt cuống rốn, thai nhi đã chính thức trở thành “một cá thể độc lập”.

c. Những điều cần chú ý trong giai đoạn sinh thứ hai

Dùng sức phối hợp với sự co thắt: Co thắt một lần thì dùng lực khoảng ba lần, sản phụ phải tuân theo chỉ dẫn của bác sĩ hoặc y tá hộ sinh, cần phải dùng sức phối hợp với sự co thắt mới có thể đạt được hiệu quả cao nhất.

Dùng lực khi tử cung chưa co thắt, không những không có tác dụng mà còn làm cho sức cùng lực kiệt.

Khi tử cung co thắt phải liên tục dùng lực khoảng ba lần, không cần chú ý tư thế đẹp xấu, chỉ cần áp dụng tư thế dùng lực dễ dàng nhất là được. Khi chưa nhìn thấy đầu em bé có thể nằm nghiêng, dùng lực như lúc bạn đang phải ôm bàn chân, như vậy sẽ dễ dàng và có hiệu quả rất tốt; khi đã thấy đầu thai nhi, y tá hộ sinh ôm bàn chân thai phụ từ hai bên đồng thời nhấc cao bàn chân để thai phụ dùng lực được hiệu quả.

Hít thở sâu giữa những lần dùng lực: Khi co thắt tử cung tạm ngừng, bạn có thể tranh thủ hít thở sâu bằng bụng 2 ~ 3 lần, chuẩn bị dùng lực cho lần co thắt kế tiếp.

Không được phát ra âm thanh khi thở gấp: Khi bộ phận lớn nhất là đầu của thai nhi sắp ra, không được dùng lực, chỉ cần thở gấp liên tục là được.

Lúc này, bác sĩ hoặc y tá hộ sinh sẽ dạy bạn cách làm, sau khi được hướng dẫn, nên lập tức nắm hai bàn tay đặt trên ngực, cố gắng không dùng lực, chỉ cần thử gấp liên tục là được. Dù chỉ dùng lực rất nhẹ hoặc phát ra âm thanh có thể làm đầu thai nhi nhanh chóng trượt ra ngoài, khiến bộ phận hội âm bị thương nặng, thậm chí hậu môn cũng có thể bị thương.

(1) Nên uống nước từng ngụm nhỏ: Sau khi bắt đầu dùng lực, sản phụ đặc biệt dễ khát. Lúc này, có thể hút một chút đồ uống không ngọt như hồng trà, nước hoa quả, trà…

(2) Bắt đầu tiêu độc: Sau khi tiêu độc cho bộ phận sinh dục ngoài, sản phụ phải nằm ngửa, hai chân dang rộng hết cỡ, co đầu gối.

(3) Do thai nhi sắp ra đời, để giúp bác sĩ và y tá hộ sinh dễ dàng hỗ trợ bạn lâm bồn, dù khó chịu hơn nữa bạn cũng phải giữ tư thế này, hết sức hợp tác với bác sĩ.

3. Giai đoạn sinh thứ ba của quá trình lâm bồn

a. Biến đổi của cơ thể mẹ

Sau khi đứa trẻ ra đời, tử cung vốn đang phình to sẽ dần nhỏ lại, toàn bộ nước ối sẽ chảy ra hết, còn nhau thai không có tính giãn nở sẽ tự nhiên bong ra khỏi thành tử cung và bị đẩy ra ngoài.

Lúc này, tử cung sẽ co thắt nhẹ một lần nữa, khi bác sĩ xác định nhau thai đã bong, sẽ chỉ thị sản phụ dùng lực để nhanh chóng đẩy nhau thai ra ngoài.

Sau khi nhau thai được đẩy ra, tử cung càng trở nên nhỏ hơn, đồng thời hạ xuống vị trí dưới rốn khoảng hai đốt ngón tay. Nhau thai bong khỏi thành tử cung do co thắt mạnh sẽ di chuyển về hướng cửa tử cung nhờ trọng lượng của chính nó.

Lúc này, màng noãn cũng đồng thời bong khỏi thành tử cung. Vì vậy, khi nhau thai ra ngoài thông thường nó sẽ ở trong trạng thái lộn mặt trong ra ngoài như khi còn trong tử cung, tức là mặt ngoài của nó sẽ là mặt thai nhi. Có trường hợp cũng có thể ra ngoài trong trạng thái lúc mới bong.

b. Những điều cần chú ý trong giai đoạn sinh thứ ba

Hai chân dang rộng hết cỡ: Sau khi nhau thai được đẩy ra, trước khi bộ phận sinh dục ngoài được làm sạch và tiêu độc khử trùng, hai chân phải dang rộng hết sức để bác sĩ và y tá hộ sinh dễ dàng làm việc.

Không được dùng tay chạm vào vùng bụng, để tránh kích thích tử cung: Trước khi nhau thai được đẩy ra, nếu dùng tay sờ, kích thích bụng dưới, đặc biệt là nơi có tử cung sẽ gây ra co thắt tử cung theo phản xạ, cản trở nhau thai ra ngoài.

Quá trình lâm bồn sẽ làm hội âm, bộ phận sinh dục ngoài hoặc cổ tử cung bị thương, phải khâu vết thương.

Lúc này, bạn phải tiếp tục chịu đựng đồng thời áp dụng tư thế mà bác sĩ đã chỉ dẫn, hợp tác đầy đủ để bác sĩ dễ dàng khâu lại vết thương trên thành âm đạo và lối vào âm đạo, như vậy mới không gây trở ngại đến đời sống tình dục sau này.

Bình luận