Phòng và xử lý một số bất thường trong thai kỳ

Phòng và xử lý một số bất thường trong thai kỳ

Trong quá trình mang thai, người phụ nữ có thể mắc nhiều chứng bệnh hoặc những tai biến bất thường do thai nghén, làm nguy hiểm tới tính mạng của người mẹ và thai nhi như: sẩy thai, sinh thiếu tháng, chửa ngoài tử cung, chửa trứng, nhiễm độc thai nghén, phù, tăng huyết áp, sản giật… Trong bài viết này, sổ tay mẹ bầu sẽ liệt kê một số bất thường mà mẹ bầu thường hay gặp phải trong thời kỳ mang thai cũng như các nguyên nhân để mẹ bầu phòng tránh cũng như có biện pháp hạn chế những rủi ro gặp phải, chào đón bé yêu khỏe mạnh ra đời.

Phòng và xử lý một số bất thường trong thai kỳ
Phòng và xử lý một số bất thường trong thai kỳ

1. Sẩy thai (hư thai)

Là những trường hợp thai ra ngoài tử cung trước 6 tháng (24 tuần). Dọa sẩy thai và sẩy thai là một trong những bất thường trong thai kỳ và cũng là một trong những trường hợp cấp cứu sản khoa thường găp nhất…

Các nguyên nhân gây sẩy thai thường gặp:

  • Do chấn thương (té, ngã, bị tai nạn,…)
  • Do lao động nặng nhọc, quá sức,…
  • Do người mẹ bị nhiễm độc, nhiễm khuẩn toàn thân ( nhiễm độc hóa chất, viêm phổi, thương hàn v.v …). Có thể do nhiễm khuẩn tại chỗ (viêm niêm mạc tử cung, viêm phần phụ…). Sẩy thai còn có thể do nội tiết, do tử cung người mẹ không bình thường (tử cung dị dạng, hở eo tử cung). Cũng có thể sẩy thai do bệnh ở người cha (nghiện rượu, mắc bệnh giang mai, nhiễm độc,…). Cũng có thể do bất đồng nhóm máu giữa mẹ và thai nhi.
  • Do chính thai nhi như thai dị dạng, thai bị rối loạn nhiễm sắc thể, thai sinh đôi, sinh ba,… Trước khi sẩy thai thường có giai đoạn dọa sẩy thai – biểu hiện bằng hai dấu hiệu chính là đau bụng dưới từng cơn và ra máu do các cơn tử cung co bóp để đẩy thai ra…
  • Sau đó thai và nhau ra ngoài, có khi thai ra cả bọc (thường là thai còn nhỏ khoảng 2 tháng…). Đó là bọc ối có nhau bám ở ngoài màng ối và bên trong buồng ối có phôi thai. Có khi thai ra trước rồi nhau mới ra (thai từ ba tháng trở lên). Khi nhau còn trong tử cung thì còn ra máu, nhiều khi ra máu dữ dội, de dọa đến tính mạng của người mẹ.

Phòng ngừa sẩy thai

  • Khi mang thai, người phụ nữ phải làm việc vừa sức, tránh tiếp xúc với các chất độc, tránh bị lây bệnh, nhất là phòng ngừa bị tai nạn… Nếu sẩy thai liên tiếp, nên đi khám tại các bệnh viện sản phụ khoa.
  • Khi có thai, nếu thấy đau bụng dưới, ở vùng tử cung phải nằm nghỉ ngơi, yên tĩnh ngay. Nếu bụng vẫn đau hoặc vừa đau vừa ra máu thì nên đến ngay phòng hộ sinh hoặc bệnh viện phụ sản gần nhất. Nếu thai đã bị sẩy thì vẫn đi khám vì sau khi sẩy thai vẫn còn nhiều nguy hiểm hay gặp là sót nhau, nhiễm khuẩn tử cung… mà hậu quả không thể lường trước được.

2. Sinh thiếu tháng

Sinh thiếu tháng (hay sinh non) là những trường hợp thai thoát ra ngoài tử cung sau 6 tháng và trước 9 tháng cũng là một bất thường trong thai kỳ. Trong trường hợp này, thai vẫn có khả năng sống được, tất nhiên, thai nhi càng gần đủ tháng thì càng dễ nuôi hơn.

sinh thiếu tháng
Sinh thiếu tháng cũng là một bất thường trong thai kỳ nguy hiểm

Trẻ sinh non thường nhẹ cân (dưới 2500g), da nhăn nheo, mỏng, có nhiều lông tơ. Có khi da bị phù cứng, sờ vào có cảm giác như miếng sáp đèn cầy… Hệ cơ của trẻ sinh thiếu tháng thường bị nhão, xương mềm, mỏng, thóp rỗng. Trẻ non tháng gặp nhiều khó khăn, đứa bé dễ mắc nhiều bệnh tật.
Nguyên nhân gây sinh non gần giống nguyên nhân gây sẩy thai. Sinh non thường có diễn biến tương tự như đẻ đủ tháng nhưng thời gian chuyển dạ có thể kéo dài, thai nhi rất dễ bị chấn thương khi lọt lòng… Phòng ngừa đẻ non cũng giống như phòng ngừa sẩy thai.

Xem thêm: Mẹo xử lý những khó chịu khi mang thai

3. Thai ngoài tử cung với phẫu thuật nội soi

Sau khi thụ tinh, trứng di chuyển dần theo đường vòi trứng vào buồng tử cung và làm tổ ở đây. Đó là thai kỳ bình thường. Nếu trong quá trình di chuyển vì một nguyên nhân bất thường nào đó mà trứng không vào buồng tử cung mà dừng lại làm tổ ở một vị trí khác ngoài buồng tử cung thì được gọi là thai ngoài tử cung. Nếu trứng dừng lại ở vòi trứng làm tổ thì gọi là thai ngoài tử cung ở vòi trứng. Nếu trứng rớt vào trong ổ bụng và phát triển thì gọi là thai trong ổ bụng. Như vậy, thai ngoài tử cung là hiện tượng người bệnh có thai, nhưng thai không nằm trong lòng tử cung như bình thường mà nằm tại vị trí ngoài tử cung. Đây là một bất thường trong thai kỳ mà sẽ gây ra những biến chứng rất nguy hiểm, đe dọa đến sức khỏe và tính mạng người bệnh nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Trong các vị trí có thể xảy ra thai ngoài tử cung thì thai ngoài tử cung ở vòi trứng thường gặp nhất, chiếm khoảng hơn 90% các trường hợp thai ngoài tử cung, vì vậy, trong bài viết này, sổ tay mẹ bầu sẽ chỉ đề cập đến những trường hợp thai ngoài tử cung ở vòi trứng. Thai ngoài tử cung chiếm tỷ lệ khoảng 4-10%o các trường hợp có thai, nghĩa là cứ 1000 người có thai thì có từ 4-10 người bị mang thai ngoài tử cung. Người đã bị thai ngoài tử cung có khả năng sẽ bị thai ngoài tử cung trở lại.

Thai ngoài tử cung với phẫu thuật nội soi

Nguyên nhân gây thai ngoài tử cung:

Thường do viêm phần phụ( viêm nhiễm ở vòi trứng, buồng trứng…) làm cho vòi trứng bị dính, lòng vòi trứng bị thắt hẹp lại. Có khi do vòi trứng bị cong, bị gấp lại hoặc do khối u bên ngoài chèn ép làm hẹp lòng vòi trứng. Cũng có khi do nhu động của vòi trứng thay đổi làm cho trứng thụ tinh không di chuyển vào được buồng tử cung như bình thường.

Biểu hiện

Phụ nữ bị thai ngoài tử cung cũng có hiện tượng tắt kinh và thai nghén như có thai bình thường nhưng có đặc điểm là thấy đau bụng âm ỉ ở vùng tử cung và thường đau một bên hố chậu. Cùng với đau, bệnh nhân còn thấy có ít máu thẫm màu chảy từ tử cung ra, máu ra từng ít một hoặc thất thường lúc nhiều lúc ít. Vì mới chậm kinh vài ngày, thấy ra máu, nhiều người cho rằng đó là máu kinh nguyệt, vì vậy không quan tâm. Sau đó người bệnh sẽ thấy một cơn đau dữ dội bất thường xảy ra, có khi khiến bệnh nhân trở nên xanh, nhợt nhạt, vã mồ hôi, khát nước, da lạnh toát… Nguyên nhân là do vòi trứng bị căng to quá mức, không thể chứa nổi thai và nhau thai nên bị vỡ, máu tràn trong ổ bụng. Thời gian từ lúc thụ tinh đến khi vòi trứng bị nứt vỡ thường chỉ từ 1-2 tháng.

Làm sao để biết bị thai ngoài tử cung?

Vì hơn 90% thai ngoài tử cung đóng ở vòi trứng mà vòi trứng là nơi có lớp cơ tử cung rất mỏng, không thích hợp cho sự làm tổ và phát triển của thai, nên khi thai phát triển, tăng kích thước sẽ làm vòi trứng căng phồng và vỡ. Nếu vỡ to, máu sẽ chảy vào ổ bụng, rất nguy hiểm đến tính mạng bệnh nhân. Nếu vòi trứng nứt từ từ, máu ra ít một thì sẽ đóng thành khối huyết tụ trong bụng. Như vậy, tùy bệnh cảnh, tùy thời điểm mà chia ra thành: thai ngoài tử cung chưa vỡ, thai ngoài tử cung vỡ, huyết tụ thành rong.

Xử lý thai ngoài tử cung

Chủ yếu là phải thực hiện thật tốt vệ sinh phụ nữ, phòng tránh viêm nhiễm bộ phận sinh dục. Khi có thai nếu thấy khác thường(đau bụng, ra máu…) cần được đi khám ngay. Thai ngoài tử cung chỉ có một phương pháp điều trị là ngoại khoa (tức là giải quyết bằng kỹ thuật mổ). Nếu chẩn đoán sớm, từ khi vòi trứng chưa bị vỡ là tốt nhất. nếu vòi trứng đã bị vỡ thì thời gian cấp cứu (đưa đến cơ sở y tế để giải phẫu) là yếu tố quyết định đảm bảo tính mạng bệnh nhân. Nhìn chung, càng đến bệnh viện sớm bao nhiêu thì khả năng cứu sống bệnh nhân cao bấy nhiêu.

Với trường hợp thai ngoài tử cung chưa vỡ

  • Chậm kinh: là triệu chứng thường gặp nhưng nhiều khi người bệnh không lưu ý vì chu kì kinh không đều.
  • Ra huyết: là dấu hiệu rất hay gặp, không phải lúc nào cũng chậm kinh rồi mới ra huyết, có những trường hợp ra huyết trước kỳ kinh nên người bệnh không chú ý, tưởng lầm là rong kinh, rong huyết, chỉ khi thử nước tiểu mới biết mình có thai.
  • Đau bụng: Thường đau âm ỉ, tức ở hạ vị, có khi đau một bên, hoặc có khi chỉ có cảm giác đau mà không phân biệt được đau bên nào. Nếu khám có thể thấy một khối u cạnh tử cung, ấn vào đau.
  • Như vậy, khi một người phụ nữ thấy chậm kinh, ra huyết, đau bụng thì điều đầu tiên cần nghĩ đến để theo dõi là thai ngoài tử cung. Nếu thử nước tiểu thấy có thai mà siêu âm không thấy túi thai trong lòng tử cung, cạnh tử cung có một khối (cho dù không xác định rõ có túi thai trong đó) thì hầu như chắc chắn người phụ nữ có thai ngoài tử cung, cần được nhập viện để theo dõi, vì từ thai ngoài tử cung chưa vỡ đến thai ngoài tử cung vỡ là một giới hạn rất mong manh.

Với trường hợp thai ngoài tử cung vỡ

Người bệnh đau bụng càng ngày càng tăng, đau nhói ở bụng đến mức gần ngất xỉu, đó chính là lúc vòi trứng căng quá đã vỡ ra, người bệnh có thể bị choáng do máu chảy vào trong ổ bụng, nếu sức chịu đựng tốt, người bệnh không xỉu nhưng sẽ có cảm giác rất mệt, khó thở, vật vã, khát nước, đi không nổi, khám sẽ thấy mạch nhanh, huyết áp tụt, bụng phình, ấn đau.
Khám âm đạo thấy cùng đồ sau căng phồng rất đau, chọc dò sẽ dễ dàng rút ra được máu sậm, không đông, nhưng đôi khi cũng có trường hợp chọc dò không ra vì máu cục đóng ở cùng đồ.

Với trường hợp huyết tụ thành nang

Là trường hợp thai ngoài tử cung ở vòi trứng chỉ nứt từ từ, máu chảy ít một, tự đóng lại thành khối huyết tụ trong ổ bụng. Trong bệnh cảnh này, người bệnh sẽ thấy có lúc đau nhói ở bụng, rồi giảm dần, không bị choáng, không có những triệu chứng cấp tính như trường hợp thai ngoài tử cung vỡ nhưng vẫn rong huyết, đau bụng kéo dài. Người bệnh vẫn ở trong tình trạng mất máu nhưng từ từ chứ không đột ngột như trong hai trường hợp thai ngoài tử cung vỡ. Khám âm đạo thấy rõ có một khối ở cạnh tử cung, khối này thường to và dính nhiều, ấn vào đau.

Khi nghi ngờ bị thai ngoài tử cung, cần phải làm gì?

  • Người bệnh phải nhập viện, tuân theo mọi hướng dẫn của bác sĩ để được theo dõi sát, chẩn đoán chắc chắn và điều trị kịp thời.
  • Theo dõi sát tình trạng sức khỏe như đau bụng ít hay nhiều, có ra huyết nhiều hay không? Có cảm giác thống nặng ở hậu môn, mắc cầu không?
  • Theo dõi sát mạch, huyết áp tại bệnh viện để chẩn đoán và điều trị sớm, không để bệnh diễn biến từ thai ngoài tử cung chưa vỡ đến thai ngoài tử cung vỡ gây chảy nhiều máu.
  • Nếu đã vỡ gây mất máu nhiều, người bệnh cần phải được truyền máu để bù lại.
  • Nếu mất máu quá nhiều mà không được bù đủ kịp thời bệnh nhân có thể tử vong.
  • Trong thời gian theo dõi, nếu diễn tiến bệnh phức tạp, làm cho việc chẩn đoán gặp nhiều khó khăn thì người bệnh sẽ được làm thêm một bước chẩn đoán cuối cùng, đó là nội soi chẩn đoán.

Nội soi chẩn đoán là một phương pháp phẫu thuật dùng để chẩn đoán chính xác có thai ngoài tử cung hay không:

  • Nếu có, người bệnh sẽ được điều trị thai ngoài tử cung ngay trong lúc nội soi.
  • Nếu không, ngoài việc khẳng định chắc chắn không có thai ngoài tử cung, bệnh nhân còn được kiểm tra xem có viêm nhiễm, có dây dính, u bướu gì không, sau đó sẽ được xuất viện sớm

Ưu điểm của mổ nội soi

  • Không gây đau đớn nhiều sau mổ
  • Không phải dùng thuốc kháng sinh nhiều
  • Phục hồi sức khỏe nhanh
  • Sớm trở lại với công việc và sinh hoạt thường ngày, sau mổ 48 giờ có thể xuất viện
  • Có tính thẩm mỹ vì không sợ để lại sẹo xấu trên bụng, vì các ưu điểm trên nên nội soi được lựa chọn để chẩn đoán sớm, chính xác và điều trị thai ngoài tử cung cho người bệnh.

Bình luận