Chuẩn bị dinh dưỡng trước khi mang thai

Chuẩn bị dinh dưỡng trước khi mang thai

Trong giai đoạn đầu của thai kỳ, dưỡng chất mà phôi thai cần vẫn chưa dựa vào nguồn thực phẩm thai phụ ăn hàng ngày mà chủ yếu lấy từ dưỡng chất trong niêm mạc tử cung. Vì thế, vợ chồng cần chuẩn bị một chế độ dinh dưỡng hợp lý trước khi mang thai giúp nâng cao tố chất cơ thể và tố chất trí tuệ của thai nhi.

Dinh dưỡng trước khi mang thai
Dinh dưỡng trước khi mang thai

1. Đặc điểm sinh lý dinh dưỡng trước khi mang thai

Để hạ sinh một đứa trẻ khỏe mạnh, thông minh, các cha mẹ tương lai phải làm tốt công tác chuẩn bị. Không ít người có quan điểm sai lầm rằng khi vợ mang thai chỉ cần tăng cường dinh dưỡng là đủ. Vì giai đoạn đầu mới mang thai là thời kỳ then chốt cho sự hình thành não, số lượng tế bào não có đạt mức bình thường hay không; dinh dưỡng mà phôi thai cần trực tiếp lấy từ dưỡng chất dự trữ trong niêm mạc tử cung từ trước khi mang thai. Vì thế, dinh dưỡng của niêm mạc tử cung tất nhiên ảnh hưởng đến chất lượng phát triển của phôi thai. Do đó, cần bắt đầu tăng cường phối hợp dinh dưỡng trong những tháng chuẩn bị mang thai. Đặc biệt nên ăn nhiều rau xanh, hoa quả, các loại thịt và chế phẩm từ đỗ, bổ sung đầy đủ cho niêm mạc tử cung axit amin và các chất dinh dưỡng khác cần cho sự phát triển của phôi thai bằng cách hấp thụ protein và nhiều loại vitamin.

2. Những điều cần chú ý trong dinh dưỡng trước khi mang thai

a. Bổ sung dinh dưỡng ba tháng trước khi mang thai

Ba tháng trước khi mang thai, hai vợ chồng đều phải tăng cường dinh dưỡng để nuôi dưỡng tinh trùng và trứng khỏe mạnh, mang lại cơ sở vật chất lý tưởng cho sự hình thành và nuôi dưỡng thai nhi.

Phải ăn nhiều thực phẩm giàu protein động vật, khoáng chất và vitamin. Hai vợ chồng có thể tùy vào tình hình kinh tế, tùy mùa… lựa chọn và sắp xếp một cách khoa học ba bữa ăn trong ngày, đồng thời chú ý ăn nhiều hoa quả. Qua một thời gian bồi bổ điều dưỡng, cơ thể hai người đã dự trữ đủ dinh dưỡng, thân thể khỏe mạnh tràn đầy sinh lực, xây dựng cơ sở vật chất vững chắc cho sinh tốt.

b. Tập thói quen ăn uống khoa học

Thực phẩm khác nhau chứa thành phần dinh dưỡng khác nhau, hàm lượng cũng không bằng nhau, vì thế nên ăn phong phú một chút, không kén ăn, không ăn kiêng, ăn mọi loại thực phẩm, tạo thói quen ăn uống tốt.

c. Tránh thực phẩm bị ô nhiễm

Thực phẩm trong cả quá trình sản xuất từ chế biến nguyên liệu, gia công, đóng gói, vận chuyển, dự trữ, tiêu thụ đến trước khi sử dụng đều có khả năng bị nhiễm thuốc trừ sâu, kim loại, độc tố vi khuẩn và nguyên tố phóng xạ, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của con người và thế hệ sau. Do đó, hai vợ chồng nên chú trọng vệ sinh thực phẩm, phòng tránh ô nhiễm thực phẩm. Nên ưu tiên sử dụng tối đa thực phẩm tươi tự nhiên, tránh dùng thực phẩm có chất phụ gia thực phẩm, chất tạo màu, chất bảo quản. Nên ăn rau tươi rửa sạch, hoa quả gọt vỏ trước khi ăn để tránh nhiễm thuốc trừ sâu. Nên uống nhiều nước sôi để nguội, tránh các loại đồ uống như cà phê, nước hoa quả, nước giải khát… Dụng cụ nấu ăn trong gia đình nên sử dụng tối đa nồi gang hoặc đồ bằng thép không gỉ, tránh dùng đồ nhôm và đồ sành sứ nhiều màu sắc, để phòng tránh tác hại của nguyên tố nhôm, chì đối với cơ thể.

Xem thêm: 

3. Dinh dưỡng đối với người có thể hình bình thường

Về nguyên tắc không hạn chế thức ăn, nhưng để cơ thể khỏe mạnh hơn, sống vui khỏe hơn và phòng tránh mất cân bằng chức năng cơ thể một cách hiệu quả phải chú ý một số điểm sau:

  • Khi dùng bữa phải chú ý đến tâm trạng, không nên vừa ăn vừa nghĩ đến công việc, nên giữ không khí vui vẻ. Ví dụ trên bàn trang trí 10ài hoa yêu thích, hoặc ăn món mình muốn ăn nhất…
  • Khi biết trước sẽ làm việc bận rộn hoặc quá mệt mỏi, nên tránh ăn những món ăn kích thích như các món chua cay, có thể lấy canh làm món chính, vừa giúp hồi phục nhanh vừa phòng tránh mệt mỏi.
  • Làm nước hoa quả từ các loại quả đang trong mùa, để cả vỏ, mỗi lần uống khoảng 100 ~ 200ml, uống hai lần vào buổi sáng và tối.
  • Nên ăn nhiều vào bữa sáng và bữa trưa, bữa tối ăn ít một chút. Ba tiếng trước khi ngủ không được ăn, sáng hôm sau tỉnh dậy, não bộ sẽ tỉnh táo.
  • Khi ăn nên tuân thủ nguyên tắc ăn chậm nhai kĩ.
Dinh dưỡng trước khi mang thai đối với người bình thường
dinh dưỡng đối với người bình thường

4. Dinh dưỡng đối với người béo

Nếu bạn mong muốn có một thai nhi khỏe mạnh, trước khi mang thai không để cơ thể quá thừa cân. Nếu bạn béo nên tránh ăn quá nhiều. Hãy nhanh chóng làm theo những lời khuyên sau đây:

  • Thực phẩm có tác dụng giảm béo. Rau tươi, củ cải nghiền, khoai tây, đậu phụ, cải xanh, hoa quả, uống nước rau củ, cá; rau trộn dấm, mơ, chanh, cam quýt…; hạt kiều mạch, các loại hải tảo, rau cải thìa trộn, bí ngô, ngưu bàng, mộc nhĩ, măng.
  • Thực phẩm không nên ăn nhiều. Hạn chế các món rán, xào, thịt mỡ, bơ chứa nhiều dầu mỡ.
  • Không nên ăn các món ngọt như đường cát, các loại bánh ngọt; các món quay chiên như cơm chiên, cá nướng, thịt quay; những gia vị cay như mù tạt, gừng, tiêu, ớt, cari…; hành, chân giò hun khói (giăm bông), lạp xưởng…
Dinh dưỡng trước khi mang thai đối với người béo
Dinh dưỡng trước khi mang thai đối với người béo

Chú ý: Có thể ăn những món hấp trong lồng hấp bằng nhôm. Ăn ít các loại dầu nhân tạo như bơ, dầu vừng, dầu sa lát. Nên ăn nhạt.

5. Dinh dưỡng của người có trạng thái tinh thần không ổn định

Xã hội hiện đại ít thấy những phụ nữ chưa kết hôn không có việc làm. Những phụ nữ của công việc do làm việc quá mệt mỏi, quan hệ giao tiếp căng thẳng, áp lực xã hội lớn, rất dễ sinh ra hiện tượng trạng thái tinh thần không ổn định. Những người này không được ăn thức ăn có tính kích thích, có tác dụng làm hung phấn và phá vỡ cân bằng tâm lý.

Trước khi ăn, phải nằm nghỉ từ 10 đến 30 phút, sau đó ấn vào hai tai, để mắt được nghỉ ngơi đầy đủ. Ngoài ra không được để bụng quá đói, không được ăn quá nhanh, phải tránh ăn chung đồ nóng lạnh (như nước giải khát đi với nước nóng, hoặc đồ ăn nóng cùng nước lạnh).

  • Thực phẩm nên ăn nhiều. Các loại động vật thân mềm (sò, ốc, ngao), các loại hải tảo, ngó sen (khi nấu ăn tránh làm gia vị quá nồng).
  • Thực phẩm không nên ăn nhiều. Đồ cay như lá mù tạt, rau cải, tiêu, gừng, ót, cari…; hành, chân giò hun khói, lạp sườn; thực phẩm có tác dụng gây hưng phấn như gan, cà phê; các món quay nướng như bánh rán, bánh nướng, cá nướng, thịt quay, thịt nướng…; các món ngọt nấu với đường, xì dầu.

Chú ý : Nước ép từ ngó sen nguyên vỏ nấu canh với động vật thân mềm đặc biệt bổ dưỡng.

6. Dinh dưỡng của người tiêu hóa không tốt

Những người sinh hoạt không quy củ rất dễ mắc bệnh đường tiêu hóa. Điều này thường thấy nhất ở những phụ nữ công việc căng thẳng, ngày làm tám tiếng, ăn thức ăn nhanh và không điều độ. Những người như vậy, do nhiệt lượng (ca10) trong cơ thể quá cao hoặc không đủ thể lực, chức năng của dạ dày và ruột yếu, nên phải chế biến một lượng nhỏ thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao ở dạng dễ tiêu hóa để hấp thu, có tác dụng hạ nhiệt cơ thể, tuyệt đối tránh đồ ăn chua.

Trước và sau khi ăn phải nằm nghỉ 10 ~ 20 phút. Tốt nhất nên chia thành nhiều bữa nhỏ, một ngày ăn khoảng bốn đến năm bữa.

Sau bữa ăn phải nghỉ ngơi đầy đủ, tránh mang vật quá nặng hoặc đứng quá lâu.

  • Thực phẩm tốt cho tiêu hóa. Các món luộc, các món canh: thịt, cá, động vật thân mềm, trứng, rau, nội tạng, gan, dạ dày bò, mề gà, lưỡi, da gà và tất cả các loại da khác, xương gà; món ăn nhiều dầu mỡ: món rán, các món xào, bơ và mỡ các động vật khác; đồ ngọt: các loại bánh ngọt phải ăn sau bữa ăn; món ăn cay: ớt, tiêu, lá mù tạt, cari, các loại hành…; món quay nướng: cá nướng, thịt quay.
  • Thực phẩm tuyệt đối cần tránh. Món ăn chua: rau trộn dấm, mo’, các loại gia vị (dùng trong khi chế biến thức ăn), chanh, tương cà chua, dứa, dâu tây, rượu mo” đồ sống: nước lã, trứng sống, rau diếp, bơ tươi, củ cải nghiên; thực phẩm làm lạnh CƠ thể: kiều mạch, đậu phụ, măng, rau cải trắng trộn, đại kiều mạch, bí ngô, ngưu bàng…

7. Dinh dưỡng của người khó mang thai

Vợ chồng chung sống đã lâu, tuy không tránh thai nhưng vẫn không có con hoặc vợ đã mang thai nhưng nhiều lần sảy ba tháng trước khi sinh. Những thai phụ có thể chất như vậy thì việc chú ý điều chỉnh chế độ ăn uống trước khi mang thai là vô cùng cần thiết

  • Thực phẩm có tác dụng tốt. Gà giò, ích mẫu, đương quy, khởi tử, gan gà, thỏ ti tử, chim cút, gừng, tôm, rau hẹ, cây thung dung, trần b1, gân hươu, linh chi, thận hươu, thục địa, nhưng hươu, tử hà xa, mộc nhĩ trắng, lộc giác, tắc kè, hồng sâm, hồi hương, rau kim châm, phục linh, thịt dê.
  • Thực phầm không nên ăn. Món ăn có tính kích thích và các món cay, lạnh.

8. Dinh dưỡng của người ăn chay

Nếu thai phụ là người ăn chay, thậm chí nghiêm ngặt đến mức không uống hoặc ăn các chế phẩm từ sữa, thì trong bữa ăn hàng ngày, cần phải bảo đảm có thể hấp thu đủ và cân bằng các chất dinh dưỡng, để cung cấp dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển của thai nhi và cơ thể mẹ.

dinh dưỡng trước khi mang thai đối với người ăn chay
dinh dưỡng trước khi mang thai đối với người ăn chay

Về cơ bản, phải đạt đủ lượng protein cân bằng từ thực phẩm thực vật, còn tất cả các loại vitamin và khoáng chất chỉ cần phối hợp các chất dinh dưỡng riêng biệt của các loại thực phẩm nhằm đạt sự cân bằng. Những lời khuyên về ẩm thực dưới đây có tác dụng hỗ trợ người ăn chay trước và trong thai kỳ.

Protein thực vật có tác dụng bổ sung cho nhau trong thực phẩm, chỉ cần cố gắng thay đổi món ăn, phối hợp các loại thực phẩm, cũng có thể có được tất cả axit amin cần thiết. Ví dụ khi ăn thực phẩm gạo mỳ (gạo, mạch, ngô), nên ăn kèm các loại đỗ, đậu Hà Lan khô hoặc nhân một số quả vỏ cứng; khi nấu rau xanh, cũng có thể cho thêm một chút vừng, nhân quả hoặc nấm ăn để bù đắp lượng axit amin bị thiếu.

Thai phụ ăn chay khi bổ sung canxi, sắt, vitamin D và vitamin B2 cần đặc biệt chú ý. Do không uống sữa bò và ăn trứng gà, cần ăn nhiều loại thực phẩm như tảo biển, lạc, hồ đào và các loại rau củ quả tươi để bổ sung canxi và các loại vitamin. Vitamin D có thể lấy phần lớn từ ánh sáng mặt trời, nhưng vấn đề hấp thụ vitamin B12 lại rất khó giải quyết, vì nó chỉ có trong thực phẩm động vật, tuy cơ thể chỉ cần một lượng rất nhỏ, song nếu thiếu thì rất dễ dẫn đến thiếu máu. Do đó, việc hấp thu sắt càng trở nên quan trọng. Hàm lượng sắt trong mỗi loại thực phẩm thực vật, rau xanh và các loại đỗ tương đối ít. Hơn nữa, các thành phần dinh dưỡng trong thực vật có chứa chất cản trở sự hấp thu sắt của thai nhi, vì thế, ăn quá ít sẽ không mấy tác dụng. Thai phụ cần ăn nhiều các loại thực phẩm như tảo biển, bột yến mạch, rau chân vịt, rau cần…

Bình luận